Салқындағыңыз келе ме? Қолдануға тұрарлық 14 идея
Климаттың өзгеруіне байланысты температураның күрт көтерілуі — салқындаудың жаңа да, бұрыннан белгілі де тәсілдерін қажет етеді.
Паркингтен өтіп бара жатқанда-ақ демігіп, терлеп кетесіз — аптап ыстық пен ылғалдылықтың әсері. Бұл жазда бәріміз де салқындаудың амалдарын іздеудеміз.
«Соңғы 13 ай — тарихтағы ең ыстық кезең болды. Ыстыққа байланысты аурулардың саны артып келеді, әрі бұл әдеттегіден ерте басталды», — дейді доктор Тесс Вискель, климат пен денсаулықты зерттейтін маман және Beth Israel Deaconess медицина орталығының жедел жәрдем дәрігері.
Ыстығыңыз көтерілгенін күтпеңіз. Күні бойы қауіп-қатерге мұқият болыңыз және қарапайым әдістерді қолданыңыз. Міне, бастауға болатын 14 идея.
Негізгі тәсілдер
Ауа райын бақылаңыз. Смартфондағы «Ауа райы» қосымшасын қолданыңыз. Тек күндізгі максимумды емес, сағаттық көрсеткіштерді қараңыз. Ең ыстық уақытты белгілеп, соған қарай жоспар құрыңыз.
Су ішіңіз. Терлеу арқылы ағза салқындайды: тер буланған кезде жылуды алып кетеді. Бірақ жоғалған сұйықтықты толықтыру қажет. АҚШ Ұлттық медицина академиясы әйелдерге күніне шамамен 2,6 литр, ерлерге 3,5 литр су ішуге кеңес береді. Белсенді қозғалғанда немесе қатты терлегенде бұдан да көп қажет болады.
Кондиционер бар орындарға барыңыз. Ең ыстық уақыттарда мүмкіндігінше салқындатылған бөлмелерде болыңыз. Үйде кондиционер жоқ болса — сауда орталығына, кітапханаға, кинотеатрға немесе қоғамдық салқындату орталықтарына барыңыз.
Вентиляторды дұрыс пайдаланыңыз. Ыстық ауада желдеткіш жалғыз өзі көмектеспеуі мүмкін. Мұндайда теріңізді сәл сулап алыңыз (мысалы, бүріккіштен су шашыңыз немесе сулық қолданыңыз). Сонда желдеткіш булануды күшейтіп, жылуды жақсырақ әкетеді.
Үзіліс жасаңыз. Ашық ауада жұмыс істегенде өзіңізді қинамаңыз. «Физикалық белсенділік өзі де жылу шығарады», — дейді доктор Вискель. — «Жаттығуды қысқа уақытпен жасап, арасында демалыңыз».
Дайындық пен киім
Қолыңызда әрқашан су болсын. Үйден шыққанда бөтелке су алып жүріңіз. Қосымша ретінде шағын желдеткіш, сулық және мұз пакеттерін алған пайдалы.
Жеңіл әрі кең киім киіңіз. Мұндай киім ауа айналымын жақсартып, тердің булануына жағдай жасайды да, ағзаны салқын ұстайды.
Салқындатқыш матадан жасалған киімді байқап көріңіз. Арнайы маталар ылғалды ұзақ ұстап тұрады және дене температурасын төмендетуге көмектеседі.
Қарапайым амалдар
Өз қолыңызбен «салқындатқыш аксессуар» жасаңыз. Сулы сүлгіні немесе футболканы мойынға не иыққа қойып алыңыз. Кепкен сайын қайта сулаңыз.
Салқын сусын ішіңіз немесе мұз жеңіз. Бір стакан салқын су немесе мұз түйірлері ағзаны сергітеді. Тек тым тез жұтпаңыз, ыңғайсыздық тудыруы мүмкін.
Салқын душ немесе ванна қабылдаңыз. Су температурасы дене температурасынан сәл төмен болғаны дұрыс. Содан кейін желдеткіштің алдына тұрыңыз — булану процесі күшейеді.
Қолды суық суға матырыңыз. АҚШ армиясының әдісі: білезік пен шынтақты 5 минут мұздай суға салыңыз. Салқындаған қан денеге тез тарайды.
Суық компресс қолданыңыз. Мұз пакеттерін мойынға, қолтыққа, шынтаққа немесе шап тұсына қойыңыз — онда ірі қан тамырлары орналасқан, салқын әсері тез жетеді.
Дәрігер көмегін қажет ететін жағдай
Барлық әдісті қолданып көргеннен кейін де салқындай алмасаңыз, дәрігерге қаралыңыз. Келесі белгілер байқалса, бірден жедел жәрдем шақырыңыз:
қатты терлеу
бас ауруы
әлсіздік, бас айналу
салқын, жабысқақ тері
жиі немесе әлсіз тамыр соғысы
қатты шаршау
бұлшықет құрысуы
Тәуекел тобына: қарттар, балалар мен нәрестелер, жүкті әйелдер, кейбір дәрі-дәрмек қабылдайтындар, ашық ауада жұмыс істейтіндер және жүрек-қан тамырлары аурулары бар адамдар жатады.
«Өзіңіз тәуекел тобында болмасаңыз да, қасыңызда бар-жоғын тексеріңіз», — дейді доктор Вискель.
