Seidaly

Мамандардың топшылауына қарағанда, Шымкент қаласы еліміздегі ең көне қалалардың бірі саналады. Оның тарихы 2200 жыл алдыңғы тереңнен басталады екен. Бұлайша қала мәдениетінің тамырын тереңнен тарту – Орта Азиядағы ең көне қала Маракандадан (Самарқан) кем түспейтін хронологияны қамтуы тиіс. Шымкент тарихын ғасырлар қойнауына сүңгітетін жәдігерлер – көне цитадель аймағы мен қала аумағындағы оба-қорғандар айналасынан табылған заттармен айғақталады. Бұлар – археологиялық ескерткіштер. Ал, қала өркениетін көрер көзге ап-анық көрсететін сәулет ескерткіштері жоқтың қасы. Шымкенттегі көне сәулет ескерткіші дегенде, Ескі қаладағы «Жәми мешітін» ғана еске аламыз. Өзге көз сүрінер нысан жоқ. Бар болса, оның өзі берідегі ХХ ғасырға жатады.Шымкенттің ең көне сәулет ескерткіші – Жәми мешіт дедік. Тұрғы…

Қазақ даласының сай-саласы, өзен-көлі, тау-тасының қойнауы қаншама сырды бүгіп жатыр десеңші. Тілін тапсаң, желмен бірге уілдеген жусаны мен сыбдырлаған қурайы да небір аңыз-әңгімелердің көбесін сөгіп жіберетіндей. Сөйлете алсаң, маңғаз жоталар мен тынымсыз су ағысы даланың аңызға айналған батырлары мен сұлулары жайындағы әпсаналармен жадыңды жаңғыртар ма еді? Ал, жер-су тарихы жайында туған өлкенің әр тасының сырын аңдаған құймақұлақ қарияның әңгімесін тыңдау бір басқа. Жаның жадырап, дала құпиясын ұғуға ынтыға түсесің...Өгем аңғарыҚазақ жерінің оңтүстігінде Өгем деген тау бар. Аспанмен тілдескен қабырғалы Тәңіртаудың (Тянь-Шань) батыс бөлігі саналатын бұл таудың жасырған құпиясы жеткілікті. Мектеп қабырғасындағы география сабағынан азды-көпті Өгем тауы жайлы, оның суайырық жотасынан сол…

«Неге?» деген сұрақ тууы әбден мүмкін. Олай болатыны бұған дейін біз үшінші мегаполисті ЖАСЫЛ атап келдік. Бұл туралы кейінірек айтамыз. Қазір ғылыми жиынның ресми бөлігін түгендеп алсақ. Шымкент қалалық ішкі саясат басқармасының тапсырысы және «Серпіліс» қоғамдық қорының ұйымдастырумен тағы келелі жиын Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университетінің мәжіліс залында жалғасты. «Шымкенттің тарихы мен өркениеті» деп аталатын өңірлік ғылыми конференцияға Түркістан облысы, Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларынан ғалымдар арнайы келіп қатысты. Тарихшы ғалымдардың басын қосқан жиында Шымкент қаласының сан ғасырлық тарих беттерінен сөз қозғалып, алда атқарылатын мәселелер де ұмыт қалмады.Қала әкімінің құттықтау сөзін қалалақ ішкі саясат басқарамасының басшысы Ж.Бектаева оқып, конференциян…

Шымкент қаласында ерекше танымдық мәні бар «Шырайлы Шымкент: Береке басы – Бірлік» атты қоғамдық форум өтті. Қоғамдық форум мәртебесін көтерген бұл шара миллионды қала атанған Шымкентте алғаш рет өткізіліп отырғанына қарамай, көптеген қоғамдық мәселелерді көтерді. Қазақ қоғамының бетке ұстар зиялы тұлғаларын жинаған форумда қызғалдақты қала Қазақстандағы мегополис мәдениеті мен өркениеті, қазақ дүниетанымына қалалық мәдениет қалыптастыру мәселелерін тереңінен қаузады. Мегополистердің экономика мен мәдениетке әсері болашақта көтерер жүгі жайында жан-жақты сөз қозғалды. Бұрынырақта қазақта «Тәшкен көрген» деген тіркес азаматтардың қалалық мәдениеттен хабардар екенін білдірсе, Тәшкен қаласы өзбекке кетуіне байланысты қазіргі қазақ қоғамында ол мәдениет көршілес Шымкентке ауысты деп саналады.…

Қазанның 4-5 күндері аралығында Түркістан облысында «Бұл – біздің таулар» тау фестивалі өтті. Аталған іс-шара өзі бастау алған 2000 жылдардан бері алғаш рет «Сайрам-Өгем» ұлттық табиғи паркі аумағынан тыс жерде өтіп отыр. Бұл ерекшелік ұйымдастырушылардың облыстағы өзге де өңірлерде тау туризмін дамытуды көздегенін білдірсе керек. Бәйдібек ауданындағы Қаратаудың Қарағай шатқалында, «Сырдария-Түркістан» өңірлік табиғи паркінің Боралдай филиалы аумағында дүркірей өткен дәстүрлі фестиваль несімен есте қалды?Фестивальдің негізгі мақсаты – өңірдің тау туризмін насихаттау арқылы ішкі туризмді дамыту, туристік мәдениет қалыптастыру. Бұл тұрғыда биылғы іс-шараның негізгі қатысушылары – тау туризмін серік еткен саяхатшылардың қатарына жастар мен студенттердің көптеп қосылуы бірден көзге түсті. Жас…

«Рухани жаңғыру» аясында «Қазақстанның киелі жерлер географиясы» деп аталатын тамаша жоба бастау алғанын білерсіз. Осы жоба арқылы республикалық киелі орындар тізілімі жасақталып, оған жер-жерден түрлі қасиетті нысандар ұсынылды. Солардың қатарында Созақ жеріндегі Тамғалытас та бар. Осынау құпиялы жер туралы арнайы мамандар мен ақсақал қариялар ғана білмесе, былайғы жұрт хабарсыз, естіген күннің өзінде қадірін біле бермейді. Бұл жер Алтын Орда мен оның мұрагері Қазақ хандығына қатысты жәдігер таңбалар сақталуымен құндылығы жоғары. Мұнда тек қазақ халқының ғана емес, өзге де туысқан елдердің ру таңбаларын кездестіруге болады. Сондықтан болар, көшпелі халықтардың (қазақ, ноғай, көшпелі өзбек) «Ел айырылған» дәуірінен хабардар кез-келген тарихқа құштар азамат осы қасиетті жерді көзбен көруге…

Ұлттық тарихи жад және тарих ғылымы. Бір қарағанда күрделі тақырып көрінеді. Не қызық бар осында деп ойлауыңыз да мүмкін. Қателесесіз.Тарихи жад бәрімізде бар. Соның бар екенін ойға алмайтынымыз өкінішті. «Арыс оқиғасын» еске алыңызшы. Халық алдымен баланы құтқаруға ұмтылды. Солай істеді де. Міне, қалғып кеткен тарихи жад оянды. «Оян» дегенде осы тарихи жадты ояту туралы айтсақ қой.Қазығұрт ауданында өткен жиында Түркістан облысының ардагерлер кеңесінің бастамасымен облыс аудандарында «Тарихи сананы жаңғырту» атты дәрістер басталды. Алғашқы дәріс Қазығұрт ауданының Мәдениет үйінде өтіп, алғашқы жиында осы «Тарихи жад» тақырыбы туралы кеңінен әңгіме болды. Лекторлар сөйледі, тарихи жад ұғымын ғылыми негіздеп түсіндірді. Жиналғандар іргесі сөгілмей ұйып тыңдады. Қиын тақырып, керек емес дүн…

Шымкент қаласының республикалық маңызы бар Киелі орындарының қатарына Көне Сайрам (Исфиджаб) қалажұрты да енген. Киелі орындар тізбесіне бұл археологиялық ескерткіш Сайрамның өзге сәулет ескерткіштерінен бөлек енгізіліпті. Демек, бұл нысанның құны Ибраһим ата, Қарашаш ана, Әбдел Әзіз баб, Мірәлі баб, Қожа Салық кесенелері мен Қызыр мұнарасы секілді сәулет ескерткіштерінен бірде-бір кем емес. Түркістан облыстық тарихи және мәдени ескерткіштерді қорғау орталығының басшысы Ж.Керімұлының айтуынша, бір басында мұншама ескерткіш орналасқан, әрі шешімі таппаған «ыстық нүктелі» тарихи нысанды Қазақстанның өзге аймағынан таппайсыз.Көне Сайрам қаласының ескі картасы. 1-суретЖергілікті әкімдіктер «Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» ҚР Заңына сәйкес тарихи және мәдени ескер…

Қазақ даласының қай түкпіріне барсаң да қасиетті жерлер көптеп кездеседі. Олар жайлы сан түрлі аңыз-әпсаналармен әспеттеліп, еліктіріп әкетеді. Бұл ретте қарт Қаратаудың қойнауының алар орны бөлек. Әр суы, әр тасы, әр аңғары өткен дәуірдің тылсым қатпарынан аңыз боп сыр шертеді. Аңыз бен тұмса табиғат біріккенде материялық ми қауашығыңа сыйымсыз нешеме ғажайып құпияларға елти түсесің. Сондай сыр бүккен ертегідей ғажайып мекеннің бірі – Жылаған ата сарқырамасы.Түнгі 02:30-да Шымкенттен жолға шығып кеттікБұл ерекше орынды интернет әлемі мен туристер қауымына алғаш таныстырған кісі – Ерлан Сыздық деген өлкетанушы, саяхатшы жігіт болды. Оның аңызбен көмкеріп жасаған бейнероликтері ғаламдық желі пайдаланушыларын қызықтыра түсті. Ғажайыпты өз көзімен көру үшін еліміз бен әлемнің түкпір-түкпірін…

Еліміздің түкпір-түкпірінде 25-мамыр күні "Соңғы қоңырау" сылдыры естіліп, мектеп түлектері қанат қақты. Сондай-ақ, бұл күні мектеп бітіргендеріне 20 жыл болған түлектері де бас қосып, мерейтойлық шаралар өткізді. Солардың қатарында Қазығұрт ауданындағы Өнер Жамалов атындағы мектептің 1999 жылғы түлектері, 1982 жылы туған азаматтар да бар.20 жылдық кездесуші түлектер - біз мектептің "Соңғы қоңырау" шарасына қатысып, ұстаздарымзға алғыс жолдап, істеріне табыс тілесек, ал жас түлектерге ақ жол тіледік. Алғашқы ұстазымыз бен мектеп бітірткен сынып жетекшісімізге арнайы алғыс хат тапсырып, марапаттадық. Алтын ұя мектебімізге қазақтың ұлттық киіз үйін сыйға тарттық. Мұғалімге сыйлық пен гүл беру коррупция көрінісі деп тыйым салынғасын, арнайы алғыс хат жазып, ұстаздарымызға ілтипат білдірдік.…