Құндыздар: табиғаттың нағыз инженерлері

27 мамыр – Дүниежүзілік құндыздар күні. Бұл күн табиғаттағы ерекше әрі еңбекқор жануарлардың бірі саналатын құндыздардың маңызын насихаттауға арналған.

Құндыз – әлемдегі ең еңбекқор жануарлардың бірі. Олар өзендер мен көлдерге ағаштан бөгет жасап, су деңгейін реттей алады. Құндыздардың мұндай құрылыстары көптеген жануарларға қолайлы орта қалыптастырып, табиғи экожүйенің сақталуына көмектеседі. Құндыздың тістері өмір бойы өсіп отырады. Сондықтан олар ағаштарды үнемі кеміріп жүреді. Бір қызығы, олардың тістері өте мықты әрі құрамындағы темірге байланысты қызғылт сары түске ие болады.

Бұл жануарлар көбіне түнгі уақытта белсенді болады. Құндыздар су астында 10–15 минутқа дейін демін ұстай алады. Ал көздері мен құлақтары суға бейімделгендіктен, олар суда өте еркін қозғалады. Құндыздардың жалпақ құйрығы олардың басты ерекшеліктерінің бірі. Олар құйрығын суда бағыт алу үшін пайдаланады. Қауіп төнген кезде құйрығымен суға қатты ұрып, басқа құндыздарға белгі береді.

Тағы бір қызықты дерек – құндыздардың үйлері “күрке” деп аталады. Бұл үйлердің кіреберісі көбіне су астында орналасады. Осылайша жыртқыш аңдардан қорғануға мүмкіндік алады. Құндыздар өте таза әрі ұйымшыл жануарлар саналады. Олар отбасымен бірге өмір сүріп, балаларын бірнеше жыл бойы тәрбиелейді. Әр құндыз өз міндетін атқарып, бірігіп еңбек етеді.

Ғалымдардың айтуынша, құндыздар табиғатқа үлкен пайда әкеледі. Олардың бөгеттері су тапшылығын азайтып, батпақты аймақтардың қалыптасуына әсер етеді. Мұндай жерлер көптеген құстар мен балықтардың тіршілігіне қолайлы орта болады. Құндыздардың ағашты кеміру жылдамдығы да таңғалдырады. Кей жағдайда олар орташа көлемдегі ағашты бір түннің ішінде құлата алады. Бүгінде әлемнің көптеген елдерінде құндыздарды қорғауға ерекше көңіл бөлінеді. Себебі олар – табиғи тепе-теңдікті сақтауға көмектесетін маңызды жануарлардың бірі.