«Қазақстан-2050» стратегиясы жаңа Қазақстандық патриотизмнің мәні

Патриотизм – бұл өз Отаныңмен мақтануға толық негіз. Қазір қазақстандық патриотизмді тәрбиелеу туралы, бұл тұжырымдаманың мәні неде, оның негізгі қағидалары қандай екендігі туралы көп айтылуда. Бірақ патриотизм ұғымының өзі өте терең, бағалау қиын құндылыққа ие. Туған жерді сезіну – киелі сезім. Кеңестік патриотизммен өскен және тәрбиеленген ұрпақ, бұрынғы КСРО-ның барлық республикаларына әсер еткен дәуірлік өзгерістерді бастан кешірді. Сол жылдары өздерінің мемлекеттік бағдарламасымен көптеген жаңа мемлекеттер пайда болды. Біздің жас республикамыз, біздің Қазақстан да шет қалмады. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың тамаша сөзі бар: «Біздің өзіміз де, ойлауымыз да, көзқарасымыз да өзгерді. Біз ешқандай да бір кеңестерсіз адамның өз еңбегі ғана әл-ауқаттың қайнар көзіне айналатынын және мемлекет бұл үшін тиісті жағдай жасауы керек екенін түсіндік.» Бүгінде қазақстандықтар өз тағдырларының қожасы. Бұл туралы Мемлекет басшысының «Қазақстан жолы» кітабында айтуы бекер емес. Жасыратыны жоқ, біз қазіргі Қазақстанның көптеген жетістіктерін Президентіміздің есімімен, оның саяси ерік-жігерімен, дана көрегендігімен, жоғары патриотизмімен және Қазақстанды әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарына қосылуға қабілетті, экономикалық қуатты, демократиялық мемлекетке айналдыруға деген үлкен ұмтылысымен байланыстырамыз. Туған жер жай сөз емес. Әр адам өзінің туған жерін өмір бойы өмір сүрген, бақыты мен қайғысын, қуанышы мен қиыншылығын бастан өткерген жерді немесе өлкені туған жері деп есептейді. Адамдардан халықтың, Отанның игілігі үшін қызмет етіп жатқанын жиі естуге болады. Бұл, менің ойымша, біршама аңғал және асыра сілтеу. Әр адам ең бірінші өзіне қызмет етеді, бірақ сонымен бірге ол атамекенге, туған халқына, тіпті әлемдік өркениетке де пайдасын тигізеді. Яғни, адам өз мүддесі мен игілігіне қызмет ету арқылы жанама түрде болса да, түптеп келгенде Отанына, биік мұратына, азаматтық борышына игілігін тигізеді. Соңғы 15 жылда орын алған орасан зор өзгерістер, өскелең ұрпақ тәрбиесіне байланысты жаңа мәселелер патриоттық тәрбиенің мәнін, оның қоғам өміріндегі орны мен рөлін қайта қарастырумен байланысты. Патриоттық тәрбие Республикадағы барлық іс-шаралардың құрамдас бөлігі болып табылады. Н.Ә.Назарбаев Қазақстан Республикасының Президенті 2030 стратегиясында мемлекет туралы өзінің көзқарасын ұсынды: «Мен Қазақстанды 33 жылдан кейін қалай елестетемін? Жас мемлекетіміз есейіп, кемелденеді, балаларымыз бен немерелеріміз онымен бірге өседі. Олар өз ұрпағының жауапты да жігерлі, білімді, денсаулығы мықты өкілдері болады. Олар бүкіл әлемге танымал және бейбіт, құрметті және гүлденіп келе жатқан елінің патриоттары болады». Және шынымен де солай. Тәуелсіздіктің 20 жылы ішінде қуатты, тәуелсіз Қазақстанда патриоттардың жаңа ұрпағы тәрбиеленіп өсті. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында қойылған міндеттерді шешу біздер, жастардың мойнында болып отыр . Сондықтан бұл стратегиялық құжатта қазақстандық патриотизмге ерекше назар аударылғаны өте маңызды деп санаймын. Жаңа қазақстандық патриотизм – біздің көпұлтты және көпконфессиялы қоғамымыздың табысының негізі. Өйткені, қазақстандық патриотизмнің негізі – барлық азаматтардың теңдігі және олардың Отан мен оның болашағы үшін ортақ жауапкершілігі. Қазақстандық патриотизмге тәрбиелеу – барлық оқу орындарының жетекші бағыттарының бірі. Н.Назарбаев өз сөзінде: «Патриотизм, адамгершілік пен әдеп нормалары, ұлтаралық келісім мен толеранттылық, физикалық және рухани даму, заңға бағыну. Бұл құндылықтарды нысанына, түріне қарамастан барлық оқу орындарында енгізу керек» - деп пікірін жазған. Қандай адамды патриот деп атауға болады? Владимир Далдың «Патриот» сөздігіне жүгінсек, Дальдың айтуы бойынша - «патриот – Отанын сүйетін, оның игілігіне құлшыныс танытатын, патриоттық немесе отаншыл адам». Қалған сөздіктердің барлығында «патриотизм – Отанға деген сүйіспеншілік» деп түсіндіріледі. Қазіргі заманғы «патриотизм» ұғымдары адамның туып-өскен жерімен, туған жерінің салт-дәстүрімен, тарихи өткенімен, ата-баба тамырымен байланысты. Кішкентай адамды қоршаған барлық нәрсе психиканың дамуына ғана емес, сонымен қатар әрбір адамның патриоттық санасының қалыптасуына әсер етеді. Осылайша, патриот адам: 1. Туып-өскен жерін, тұрғылықты жерін құрметтеп, жергілікті салт-дәстүрді дәріптейді. 2. Ата-бабасын, қасында тұратын жерлестерін құрметтеп, адамдарға көмектесуге ұмтылады. 3. Туған жерін көркейтуге, дамытуға, көгалдандыруға еңбек етеді. 4. Жерлестер мен отандастарға қолдау көрсетіп, көршілермен, әріптестермен, сыныптастармен достық қарым-қатынасты нығайтады. 5. Отанымызды ойрандайтын, зиянын тигізетін, жерлестеріне қысым жасайтындарға қарсы шығады. 6. Жаман сөзбен, айналадағы табиғатты ластаумен, жаман әдеттермен күреседі. Өйткені, маскүнемдік, нашақорлық, сыбайлас жемқорлық, адамдық қадір-қасиетті қорлау – аталғанның бәрі де патриотизмнің көріністері бола алмайды. Олай болса, отансүйгіштік негіздерін түсіндіріп, патриоттық тәрбие жүргізіп, салауатты патриоттық сезімін жан-жақты дамыту ұстаздар мен тәрбиешілердің міндеті. Нағыз патриот – оны ел алдында айтып жүрген адам емес, адал өмір сүріп, еңбек етіп жүрген, салауатты өмір салтын ұстанатын, үлгілі отбасын құрған, ата-бабасын ұмытпаған, ұрпақтарын тәрбиелі етіп өсірген адам. Отансүйгіштіктің негізі отбасында қаланады және осындай отбасында өз Отанының патриоты өседі деп есептеймін. Ал қазақ отбасының қандай болатыны біздің кімді тәрбиелеп, болашағымыз, Қазақстанның болашағы қандай болатынын анықтайды. Мемлекетіміздің тәуелсіздігі – қазақстандық патриотизмнің мақтанышының белгісі. Тәуелсіздік ұғымы – халқымызды біріктіруге арналған Қазақстан бірлігінің негізі. Отансүйгіштікке тәрбиелеу көп жағдайда Әнұран, Ту, Елтаңба секілді мемлекеттіліктің нышаны саналатын мемлекеттік тілден басталады. Ал өз елінің патриоты болу үшін алдымен өзіңнен бастау керек, қазақ тілін меңгеру – мектеп оқушыларының, қазіргі жастардың алдына қойылған мақсаты. Мемлекеттік тілді құрметтеу, тілді үйрену, мақтаныш ету – мектептегі күнделікті жұмысымыздың құрамдас бөліктері. Біз қазақстандық патриотизмді қалыптастыруға ықпал ететін мемлекеттік рәміздерге ерекше көңіл бөлеміз. Сондықтан балалардың Ту, Елтаңба, Әнұранымызға деген сүйіспеншілігін, құрметін жастайынан тәрбиелеу керек. Бұл бағытта заманауи техникалар арқылы жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Баланың санасына Қазақстан рәміздері мемлекеттің айырым белгісі ғана емес, бұл біздің тарихымыз, қазақ халқы мен Қазақстанда тұратын халықтардың азаттық туралы ғасырлар бойғы арманының жүзеге асуы екенін жеткізу маңызды. Төртінші маусым Мемлекеттік рәміздер күні болып жарияланған еді. Бұл күні Қазақстанның мемлекеттік рәміздері – Туы, Әнұраны және Елтаңбасына деген құрметті қалыптастыратын патриоттық акциялар өткізіледі. Осылайша, туғаннан, отбасындағы тәрбиеден, балабақшадан, мектептен бастап Отанға деген сүйіспеншілікке, кеңірек ұғыммен айтқанда, қазақстандық патриотизмге тәрбиеленеді. Ендеше, нағыз патриоттарды тәрбиелеу үшін елде азаматтардың іс-әрекетіне, бала тәрбиесіне, үміттері мен жоспарларының жүзеге асуына жағдай жасау қажет. Ал, Ұлт Көшбасшысы, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев бастаған мемлекетіміз қазақстандықтардың өмір сүру және еңбек жағдайларын жақсарту үшін барлығын жасауда, шығармашылық өсуге мүмкіндіктер туғызуда. Оның жарқын мысалы – Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, «Қазақстан-2050» стратегиясы. Жолдауда ел дамуының негізгі мақсаттары мен міндеттері айқындалған: «Біздің басты мақсатымыз – 2050 жылға қарай қуатты мемлекет, дамыған экономика және жалпыға ортақ еңбек мүмкіндіктері негізінде әл-ауқат қоғамын құру». Ал бұл мақсаттарға Отанын сүйетін, оның байлығын еңбегімен еселей түсетін, яғни қазақстандық патриот азаматтың қолынан келетініне сенемін. Елбасымыз өскелең ұрпаққа үлкен үміт артады. Басқарудың жаңа жүйесі туралы айта отырып, ол мемлекеттік органдарға тың күштердің қажеттігін атап өткен болатын. «Ең бастысы, ел тізгінін ұстауға келген жастардың бойында патриоттық сезім қалыптасуы қажет. Отанға, өз халқына деген шынайы сүйіспеншілікке толы патриоттық, демократиялық сезім болуы керек. Өркендеген, асқақ, экономикасы дамыған, мәдениеті жоғары мемлекет құрудың қозғаушы күшіне айналуы тиіс патриоттық сезім болуы тиіс», - деді Нұрсұлтан Әбішұлы. Бұл сөздерді Елбасының таяудағы маңызды мемлекеттік қызметтерге тағайындаулары дәлелдей түседі. Елбасы жүргізіп отырған жастар саясаты жастардың бойында отансүйгіштік сезімін дамытуға ерекше мән беріп отыр. Жастарды отансүйгіштікке тәрбиелеуде «Жас Отан» партиясы жанынан құрылған жастар қанаты маңызды рөл атқаруға шақырылған. Партия реформалардың негізгі агенті ретінде жастарға арқа сүйейді. «Отан» партиясы – патриотизмнің үлгісі. «Жас Отан» басқа да жастар бірлестіктерімен бірлесе отырып, нашақорлыққа, маскүнемдікке, қоғамға жат мінез-құлыққа төзбеушілікке тәрбиелеуде. Белсенді жастардың іс-шаралары жастарды партияға тарту, жастардың, әсіресе ауыл жастарының мәселелерін шешуге, патриоттық жұмысты күшейтуге бағытталған. Партияның жастар қанаты өз үлгісімен патриоттық құндылықтарды дәріптеп, әскери қызметтің беделін көтеріп, сыбайлас жемқорлықпен күресуі керек. Көптеген рухани құндылықтар жоғалып кеткен бүгінгі таңда жасөспірімдерді еңбексүйгіштік, намыс, әдептілік, мейірімділік, өзін-өзі үнемі жетілдіруге және оқуға ұмтылу, тәртіптілік сияқты қасиеттерге негізделген адамгершілік құндылықтар жүйесімен тәрбиелеудің маңызы ерекше. Сондықтан мектептерде балалар ұйымдары мен қозғалысы жанданып, «Атамекен» бағдарламасы жұмыс істеп, «Жасұлан» жасақтары құрылып, «Ардагер жақын маңда», «Мейірімділік», «Жасыл ел» операциялары жүргізілуде. Осылайша, біз балаларды ардагерлерге, олардың ата-аналарына, кіші жолдастарына қамқорлық жасауға үйретеміз. Біз рухани-мәдени құндылықтарды қалыптастыруға үлкен көңіл бөлеміз. Оқушыларды салт-дәстүрмен, Қазақстанда тұратын халықтардың мәдениетімен таныстырамыз. Жас азамат өзінің тамырын, салт-дәстүрін, қазақстандықтарды ерекшелендіретін барлық жақсыны білуі керек. Сол үшін де патриоттық тәрбиені жақсарту үшін интернетте патриоттық тәрбие беретін қоғамдық ұйымдар, патриоттық клубтар, блогтар мен форумдар көптеп құрылуы қажет деп есептеймін. Елбасының ойлары мен істері қашанда болашаққа бағытталған: «Мен өзіме жиі сұрақ қоямын, – деді Нұрсұлтан Әбішұлы, – ол қандай болады – «болашақ қазақстандық азамат». Бүгін сендерге қарап, мен болашақ азаматтарды көремін. Оның көздері жаңа білімге, жаңашылдыққа жанып тұруы керек. Оның ақыл-ойы ең қиын мәселелерді шешу үшін шыңдалуы керек.» «Болашақ Қазақстандық азаматтар» – қазақ, орыс және ағылшын тілдерін меңгерген, әлеуметтік белсенді, мобильді, өзгерістерден қорықпайтын жоғары білікті мамандар. Ал біздің міндетіміз – мектептің, отбасының, жұртшылықтың бірлескен күшімен «болашақ қазақстандықтарды» – еліміздің жаңа патриоттарын тәрбиелеу. Және де Мемлекеттік Әнұран орындалғанда елге деген мақтаныштан көзімізге жас келіп, жастардың «Біз, қазақстандықтар» деп осы сөздерді әрқашан мақтанышпен айтатынына сенемін. Шын мәнінде бізде мақтанатын нәрсе өте көп: ең әуелі тәуелсіз, қуатты және табысты мемлекет құрылды, еліміздің жаңа елордасы Астана – символымыз бен мақтанышымызға айналған заманауи қаламыз салынды. Халықаралық қауымдастық Қазақстанды ЭКСПО-2017 Дүниежүзілік көрмесін (Expo-2017) өткізу орны ретінде таңдады. Біздің еліміз бүкіл посткеңестік кеңістікте бірінші болып ЕҚЫҰ-ға төрағалық етті. Бірақ та осы қалыппен тоқтамай, алда көп нәрсе істеліуі керек жұмыстар көп. Сондықтан да ел Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» стратегиясында елімізге деген жаңа мақсаттар мен міндеттер айқындап кетті. Ал бұл мақсаттар мен міндеттерге жету үшін – жаңа қазақстандық нағыз патриоттарды тәрбиелеу керек және сол үшін қолдан келгеннің бәрін жасау біздің қолымызда деп ойлаймын. Пайдаланылған әдебиеттер: 1. Ишмұхамедов Қ. Мақтаныш пен патриотизмнің белгісі. - «Казахстанская правда» жалпыұлттық газеті 11.12.2008 ж. №208-209 3 б. 2. Бақытова А. Отан қайдан басталады... - «Казахстанская правда» Ұлттық газеті 05.06.2009 ж. №121-122 4 б. 3. Махин В. Ерлік пен патриотизм сабақтары. - «Казахстанская правда» жалпыұлттық газеті 19.02.2009 ж. №43-44 3 б. 4. Түсіпбекова Л., Курятов В., Нестеренко С. Өркендеу және әл-ауқат ұғымы. - «Казахстанская правда» жалпыұлттық газеті 2008 жылғы 18 қаңтардағы No 12-13 5 б. 5. Жолдаудың артында. Өнімді жұмыстың кілті. - «Казахстанская правда» жалпыұлттық газеті 09.02.2008 ж. №41-42 2 б. 6. Назарбаев Н.Ә. - «Казахстанская правда» жалпыұлттық газеті 15.05.2008 ж., No101-102 2-3 б. 7. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан жолы-2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ». Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы // Казахстанская правда, 2014, 18 қаңтар.