Д.Назарбаева агроөнеркәсіптік кешенді дамыту бағыттарын қайта қарауды ұсынды
Жиналысқа Аграрлық мәселелер, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту комитетінің төрағасы А.Бектаев, сенаторлар Б.Еламанов, М.Жумагазиев, Д.Мусин, А.Нуралиев, М.Тагимов, А.Куртаев, Б.Жумагулов, Н. Төреғалиев қатысты.
Өз сөзінде «Атамекен» ҰКП Басқармасының Төрағасы Абылай Мырзахметов агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың үш мемлекеттік бағдарламасы аясында субсидиялауға шамамен екі триллион теңге қаражат жұмсалғанына назар аударды, алайда салалық көрсеткіштер өскен жоқ және әлемдік көрсеткіштерден айтарлықтай артта екеніне де назар аударды.
Мырзахметовтың айтуынша, өнімді қайта өңдеу тұрғысынан алғанда, Қазақстан импортқа тәуелді ел болып табылады, өйткені экспорттың негізгі үлесі әрі қарай өңдеу үшін шикізат ретінде пайдаланылатын төмен рентабельді мал болып табылады. «Атамекен» ҰКП басшысы мұндай жағдай мемлекеттің азық-түлік қауіпсіздігіне кері әсерін тигізеді деп санайды. Оның айтуынша, реформалардың үнемі өзгеруі ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілердің көңіл-күйіне айтарлықтай әсер етеді.
«Соңғы 5 жылда субсидиялау ережелері 47 рет өзгерді. Бұл нормаға айналды. Өзгерістер үнемі енгізіліп отырады, фермердің соңғы өзгерістердітүсінуге және жұмысты қалай жоспарлау керектігін түсінуге уақыты жоқ. Қазір бір құжаттарды дайындап жатса, алты айдан кейін ол құжаттарға өзгеріс енгізіліп, басқаша дайындалу керек болып жатады», - деді Мырзахметов.
Сонымен қатар, Абылай Мырзахметов мемлекеттік органдар арасында өзара байланыс, сәйкестендірудің жоқтығын атап өтті: «Ауыл шаруашылығы министрлігінің Жер ресурстарын басқару комитеті ауылшаруашылық мақсатындағы жерлердің теңгерімінің иесі болғанына қарамастан, жергілікті атқарушы органдар барлық актілердің шығарылуына жауап береді және өткен жылы олар үкіметке талдауды азаматтарға тапсырды. Бұл базаны ретке келтіру керек ».
«Атамекен» ҰКП Президиумы Агроөнеркәсіптік кешен комитетінің төрағасы, агроөнеркәсіптік кешеннің директоры Иван Сауэр жиналысқа қатысушыларға мал шаруашылығының дамуына не тосқауыл болып отырғандығын айтып берді. Негізгі проблемалардың бірі, ол ветеринарлық қамтамасыз етудің әлсіз жүйесі болып табылады. Ветеринарлық медицинадағы көптеген реформалар елдегі әл-ауқатты бақылауды айтарлықтай әлсіретті, бұған жануарлардың қауіпті ауруларының өршу жағдайларының жиілеуі дәлел болып отыр.
Тағы бір мәселе - есептегі жазбалар. Сауер мемлекет ет өндіру көрсеткіштерін жасанды түрде көбейтіп, жалған ақпарат жасайтындарды жазалу керек деп санайды. Оның көзқарасы бойынша, ет өндірісін дамытуда «шетелдік ангустарды қуып жетуге тырыспай, отандық тұқымды дамыту керек», әсіресе аймақтық ерекшеліктерге жақсы бейімделген қазақтың ақбас сиырына баса назар аударған жөн.
Сауэр сонымен қатар ауылшаруашылық жерлерін суаруды мемлекеттік қолдау тақырыбына тоқталды.
«Суару мәселесіне көңіл бөлу қажет. Ерекше ештеңе қажет емес. Бүкіл әлемдегідей 2-3% -бен несие беру керек, ол мемлекет қаражаттың 60-70% -ын үнемдейді. Біздің мақсатымыз адамдарды ақша табуға үйретуіміз керек, сыйақыларға өмір сүруге емес», - деді ол.
Жиналысқа қатысушылар өз сөздерінде ауылшаруашылық техникаларына қызмет көрсету мәселесін көтерді. Мысал ретінде, басқа елдерде стандартқа сәйкес ең күрделі деп саналатын жөндеу жұмыстары 3 сағатта жасалатыны, ал Қазақстанда - 12 күннен 3 айға дейін жүргізілетін сервис орталықтарының жұмысын атап өтті. Осыған байланысты фермерлер қауымдастығының өкілдері ауылшаруашылық техникаларына қызмет көрсететін серіктестіктердің жұмыс жағдайларын қайта қарауды ұсынды.
Сенат спикері өз жауабында бұл мәселеде мемлекеттік қолдау қажет екенін айтты.
«Қымбат қызмет, өз кезегінде, өнімнің өзіндік құнына әсер етеді. Бұған жол бермеу керек. Машина-трактор станцияларын дамытуды ынталандыру қажет. Қазір бұл бос сала», - деді Дариға Назарбаева.
Жиналыста сөз сөйлеген «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ Басқарма төрағасы Ербол Карашукеев қатысушыларды компанияның қаржылық жағдайы және холдингтің 2020-2029 жылдарға арналған даму стратегиясымен таныстырды.
Сенат депутаттары өз сөздерінде жақында аймақтардағы сайлаушылармен кездесулердің нәтижелері туралы айтты. Олардың айтуынша, жер иелері көбінесе несиенің жоғары мөлшерлемесі және ұсақ шаруа қожалықтары үшін қол жетімді техниканың болмауы туралы сұрақтар қояды. Пайдаланылмайтын ауыл шаруашылығы алқаптарын алып тастауды жеңілдету үшін қолданыстағы заңнамаға өзгерістер енгізу қажеттілігі бөлек мәселе болып табылады.
Талқылаудың соңында Дариға Назарбаева агроөнеркәсіптік кешенді дамыту бағдарламасын қайта қарау қажеттілігі туралы айтты, өйткені салада өндірістің құлдырауы мен тоқырау байқалуда, қолда бар ресурстар әрдайым тиімді пайдаланылмайды және көптеген шешімдер экономикалық тұрғыдан орынсыз болып тиабылуда.
«Егер қолданыстағы барлық қайта өңдеу өнеркәсіптері тек45% -ы ғана жүктелген болса, онда тағы да 776 өнеркәсіп құрудың қандай қажеттігі бар?», - деді ол «ҚазАгро» басшысына.
Іс-шараның қорытындысы бойынша Сенат Төрағасы Д.Назарбаева Аграрлық мәселелер, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту комитетіне отырысқа қатысушылар көтерген проблемалық тақырыптарды зерделеп, оларды парламенттік тыңдауларда талқылауға дайындауды тапсырды.