Насколько обоснована критика второй волны приватизации. Жекешелендірудің екінші толқынының сыны қаншалықты негізделген
Как и любое крупное экономическое событие в нашей стране, нынешняя приватизация вызывает резонанс в общественности.
Критика в адрес этого события встречается довольно разносортная. К примеру, Канат Берентаев, кандидат экономических наук, в интервью для «Эврика» утверждает, что еще самый первый этап приватизации закончился для государства потерей многих ключевых отраслей экономики. «Сейчас все то, что можно было приватизировать, уже давно приватизировано.
В нынешний список попали несколько вузов, а также академия гражданской авиации». И почти все эксперты сошлись во мнении, что во избежание перечисленных проблем, необходимо обеспечить прозрачность процесса.
Как будет осуществляться прозрачность процесса, и насколько оправдана эта критика?
Обеспечение прозрачности процесса приватизации наблюдается представителями Национальной палаты предпринимателей, которые включены в составы различных комиссий. Для общественности проходит активное информационное сопровождение хода реализации процесса – это и публикации, и телевизионные сюжеты, и выступления официальных лиц, а также интервью, комментарии и многое другое. О ходе продаж объектов государственной собственности будет постоянно сообщаться в газетах «Егемен Казахстан» и «Казахстанская правда».
Важной особенностью является новый формат реализации объектов – электронные торги. Они то и предназначены для обеспечения полной прозрачности всего процесса.
У многих также вызывала вопросы проблема передачи объектов социального значения частным предпринимателям, однако государство заверяет, что объекты сохранят этот статус. Все условия, при которых данные объекты будут сохранять профиль своей деятельности и предыдущий штат квалифицированных сотрудников будут предварительно оговорены при торгах. Постоянные госзаказы и конкуренция будут побуждать частников повышать качество предоставляемых услуг.
Порядок организации и проведения тендера регламентирован Правилами продажи объектов приватизации, который учитывает все вышеперечисленные нюансы. При подготовке к приватизации учитывался богатый опыт развитых стран – Великобритании, Сингапура, Восточной Германии, США, Австралии, Аргентины, Франции, Мексики и многих других. В 1980 году приватизация в Мексике была признана одной из самых успешных в мире. В то время, этот процесс активизировал рост существующего бизнеса и обеспечил прирост нового. Из опыта Великобритании Казахстан почерпнул такие значительные аспекты, как постепенность и поэтапность, доскональная подготовка продаж, а также широкое освещение в СМИ, обеспечивающее одновременно и прозрачность, и рекламу.
Жекешелендірудің екінші толқынының сыны қаншалықты негізделген
Еліміздегі кез келген ірі экономикалық жағдай тәрізді, қазіргі жекешелендіру де қоғамда ауқымды жаңғырық тудыруда. Бұл іс-шараны кездесетін сынға алу әр түрлі. Мысалы, «Эврика»-ға интервьюінде, Қанат Берентаев, экономика ғылымдарының докторы, мемлекет үшін ең алғаш жекешелендірудің өзі, көптеген маңызды экономика секторларын жоғалтумен аяқталды деп ойлайды. «Барлық жекешелендіруге арнаулы объекттер жекешелендіріліп болды. Қазіргі тізімде тек біршама жоғары оқу орындары мен азаматтық авиация академиясы бар». Эксперттердің барлығы жоғарыда аталған мәселелерді шешу үшін, бұл үдерістің ашықтығын қамтамасыз ету керектігін қолдады.
Үдерістің ашықтығы қалай қамтамасыз етіледі және бұл сын қаншалықты негізделген?
Жекешелендіру үдерісінің ашықтығын бақылау Ұлттық кәсіпкерлер палатасының өкілдерімен әр түрлі комиссиялар құрамында жүзеге асырылады. Қоғам үшін үрдістің белсенді ақпараттық қолдау жүргізілуде – басылымдар, телевизиондық сюжеттер, ресми өкілдердің сөз сөйлеуі, интервью, түсініктемелер мен тағы басқалар. «Егемен Қазақстан» және «Казхстанская правда» газеттенрінде объекттерді сату туралы ақпарат әрдайым хабарланады.
Электрондық сауда – объекттерді сатудың жаңа форматы, маңызды ерекшелік болыт табылады. Ол үрдістің толықтай ашықтығына арнлаған іс-шара.
Көптеген тұлғалар әлеуметтік маңыздылығы бар объекттер жеке кәсіпкерлерге беріледі деп қобалжыса, мемлекет сендіргендей, барлық объекттер өз мәртебесін сақтайды. Осындай объекттер өзінің жұмыс істеу профилін және бұрынғы білікті мамандарын сақтайтын шарттар алдын ала сауда кезінде айтылады. Көрсетілетін қызмет сапасын көтеруге жеке кәсіпкерлерді бәсекелестік пен үнебойы мемлекеттік тапсырыстар ынталандырады.
Тендерді өткізу мен ұйымдастыру тәртібі жекешелендіру объектілерін сату Ережелерімен бекіттелген, олар жоғарыда аталған барлық өзгешеліктерді ескереді. Жекешелендіруге дайындалғанда көптеген дамыған елдердің тәжірибесі ескерілген, олардың арасында Ұлыбритания, Сингапур, Шығыс Германия, АҚШ, Австралия, Аргентина, Франция, Мексика және тағы басқалар болды. 1980 жылы Мексикада өткен жекешелендіру әлемдегі ең табысты болып танылды. Ол кезде бұл үдеріс бұрынғы кәсіпкерліктің өркендеуі мен жаңаның қалыптасуын қамтамасыз етті. Ұлыбритания тәжірибесіне негізделіп, Қазақстан сатылықты, сауданы толықтай дайындау, бір мезгілде ашықтықты қамтамасыз ететін және жарнама болатын БАҚ-дардағы көлемді баяндау сияқты маңызды түйіндерді алды.